viernes, 7 de octubre de 2011

O BALNEUM DAS JOSEFINAS

A romanización tivo un apoio fiel nas múltiples cidades que formaban parte do Imperio. Os castrum foron os modelos máis antigos de asentamento empregados polos romanos dende que chegaron a Gallaecia. Na provincia temos varios exemplos.  Inicialmente eran fortalezas celtas, uns pequenos recintos que acabaron sendo rectangulares e amurallados duns 300 habitantes aproximadamente. A uns 3 Km da cidade, concretamente en Mende,  temos o Castro de San Tomé, moi romanizado pero un exemplo ao que podemos achegarnos e observar "in situ" algunhas das súas características.

Castro de San Tomé. Foto: Orlando García en flickr

Vicus, mansio, porta, colonia ou civitas foron outras categorías dos asentamentos. No caso de Auria non está nada claro cal podería ser o título que levaría a nosa actual cidade. A mín gústame Civitas Auriensis pero son consciente que o títlo de civitas levaría asociado un número de habitantes considerable para a época (pensade que unha gens era un grupo de familias, 10 gens constituían unha curia, 10 curias unha tribo e 10 tribus unha civitas), amáis da basílica, termas, foro, templos, edificios residenciais,etc., asociados a un tipo de asentamento de este nivel. Algunhas investigacións "arriman" máis cara o "vicus", esto é, un tipo de asentamento menos planeado e que crecería sen o plan urbanísitco das cidades romanas en torno a un campamento militar. Os vicus disporían do seu propio consello, con funcionarios encargados dos asuntos locais e moitos eran temporais. Este asentamento nace para dar servizo ás tropas militares. Certo é que do vicus ou da civitas tras un período menos próspero xorde a cidade de Ourense. Non temos moitos restos de vivendas na cidade, pero chama a atención xa a variedade de residencias que nos podemos atopar na península, tanto pola diversidade ou como era a distribución das estancias no seu interior. Cando era estudante, lembro que foi unha das cuestións que me sorprendeu daquelas, a existencia de vivendas de varias prantas e que xa existira o réxime de aluguer. Un edificio de varias alturas a modo de comunidade de veciños actual, como pode ser a miña casa ou a túa. Sobre as residencias dos romanos e a vida cotiá vamos a centrar, pois, o tema.

Tal e como sucede hoxe en día, a residencia dos cidadáns dependían do grao de riqueza que éstos tiñan. As villae dos ricos patricios eran grandes propiedades agrícolas inicialmente e que posteriormente, ao ser Roma un imperio urbán, terminaron por convertirse na residencia dos aristoi romanos (aristocracia).


As insulae eran bloques de vivendas en aluguer que ocupaban aqueles cidadáns que non tiñan cuartos para ter unha domus en propiedade. Nos baixos adoitaban asentarse tendas e talleres, os negocios da época e chegaban a ter cinco ou seis pisos de altura.


Finalmente, as domus eran as residencias dos cidadáns romanos que podían permitirse o luxo de ter residencia propia. Estas vivendas rectangulares eran de pranta baixa divididas en diferentes estancias.



No ano 1996 atopáronse no patio do colexio, como be sabedes, restos de sete dependencias dun balneario (balneum) que tiña posiblemente relación cunha domus tal e como aseguraba o arquólogo responsable das excavacións Otero Grandal. Non teño evidencias de que esto poida ser así, polo que é un suposto que está á espera de evidencias arqueolóxicas que así o evidencien. Agora ao completar unha nova fase de excavacións na "Praza das Termas" (desculpade que lle chame así, pero soa mellor que traseira das Burgas e á espera de que a "bauticen" quédome con esta forma de identificala) pódense facer afirmacións como que esta zona era claramente un espazo termal cultual (debido áo significativo número de aras votivas ao deus Reve) e polo tanto unha zoa de baños en uso xa dende o século I (datación dos muros atopados preto da Casa dos Fornos) que perdurou ata o día de hoxe.

Na antiga Roma denominábanse thermae aos baños públicos e balneum aos privados ou domésticos. Seguramente os restos baixo o patio pertenzan a esta segunda opción, máis que a unha terma de calado considerable.

O que si foi evidente daquelas primeiras prospeccións arqueolóxicas foi que a piscina de auga quente (caldarium) aproveitaría a auga quente da Burga. En canedo.eu, hay unha sección que trata sobre a procedencias das augas das Burgas que recomendo ollar neste enlace. Esta piscina cuadrangular tiña 2,5 x 2,35 m, e ao norte dela localizouse unha sala con hipocausto posiblemente preto dun praefurnium. Sobre esto xa falei na primeira entrada que deu orixe a este blog. Estos restos dátanse entre o s. II e mediados do s. IV d.C.

Piscinas e hipocausto no patio do Colexio San José


ACTIVIDADES PROPOSTAS.


  1. Achega información sobre os tipos de vivendas romanas, partes das que constaban, vida no interior, etc.
  2. Un día en Roma. Imaxina que canta un galo e te ergues nunha cidade romana, por diante te esperan diversas aventuras. Fai unha breve narración, conto, historia, diario ou comic imaxinando que eres un/unha habitante romano/a. Escolle a túa posición social, ubícate no espazo e no tempo e adxudícate unha residencia onde transcurra parte do teu día. De seguido déixovos unha serie de enlaces que vos poden servir para levar a cabo a vosa ideas.
  • Neste enlace pódeche axudar a escoller un nome romano.
  • Neste outro, as provincias romanas. Escolle unha e ellor aún a cidade exacta. Tenta localizala en Google Earth na actualidade.
  • Calendario romano para a datación.
  • Para coñecer sobre a vida na antiga roma: enlace1, enlace2, enlace3, enlace4.
  • Para realizar un comic sinxelo no ordenador pincha no enlace.
  • Comic-Life é tamén un programa fácil de manexar (só por un período de 30 días de forma gratuita).
  • Fai un poster con Notaland ou Glogster.
  • Prezi xa o coñecemos, para presentacións.
  • Con Tikatok podemos contar unha historia on-line. 

Os videos que acompañan a esta entrada foron recollidos de http://italicaromana.blogspot.com/ blog dun infografista sevillano chamado Eduardo Barragán e que recomendo non deixedes escapar a oportunidade de ver as súas recreacións infográficas dos edificios máis emblemáticos de distintas cidades romanas. Quédalle un pouco lonxe, físicamente falando, a nosa Civitas Auriensis pero sería un  estupendo agasallo recrear o edificio que en tempos ocupou o solar do noso colexio. Mentres seguiremos soñando con él.

0 COMENTARIOS:

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

ACLARANDO COUSAS

Iste espazo pretende ser un lugar de aportación e intercambio de experiencias amáis dunha proposta motivadora de integración das tecnoloxías ás clases de ciencias sociais, dentro e fóra do centro educativo. Desexo que este punto de encontro virtual sexa enriquecedor e motivante para a vosa -e a miña - formación.

Tódala información, imaxes, enlaces ou contidos neste blog teñen única e exclusivamente unha intencionalidade didáctica cuxa función é meramente educativa. No caso de que calquera persoa considere que se vulneran os seus dereitos de autor pódese dirixir ao autor do blog na seguinte dirección csjguede@gmail.com
para solicitar a retirada de inmediato do material que considere da súa propiedade intelectual.

DEIXÁRONSE CAER